Yeniçeriler Kimdir ? Yeniçeri İsyanları – Yeniçeri Ocağı

Yeniçeriler Osmanlı Devleti’nde askeri bir sınıftır. Ne zaman kurulduğu tam olarak bilinmemekle birlikte Orhan Gazi ya da 1.Murat döneminde kurulduğu bilinmektedir. Tarihteki ilk sistemli ve çağdaş ordudur.

Osmanlı İmparatorluğu yeni yerler fethetip , sınırlarını sürekli genişlettiği için yeni bir ordu ve asker ihtiyacı oluşmuştur. Bunun için Devşirme Sistemi ile oluşturulan yeni bir ocak kurulmuştur. Yeniçeri Ocağı 1.Murat döneminde kurulmuştur.

Devşirme Sistemi Nedir ?

Devşirme Sistemi gayrimüslim ailelerden alınan , yaşları 8-18 arasında olan çocukların , Türk ailelerine verilip Türklerin gelenek , görenek örf ve adetlerine göre yetiştirilip ve Türkçe öğrettiklerinden sonra sünnet ettirilip Acemi Ocağına gönderilmesidir. Acemi Ocağı’nda başarılı olanlar Yeniçeri Ocağına girmişlerdir. Burada zeki ve kişilik özellikleri yüksek olan gençler sarayda görev yapmış , diğerleri ise Yeniçeri Askeri olarak göreve başlamıştır.

Yeniçerilerin Mevkisi

Yeniçeri Ocağı , padişaha bağlı Kapıkulu Ocakları’nın piyade yani yaya kısmındadırlar. Kapıkulu Ocağı’nın büyük bir kısmını oluşturmuşlardır. Savaşlarda padişahın bulunduğu merkezde bulunurlar , savaş sırasında ise padişah yeniçerilerin arkasında at üstünde bulunurlardı. Aynı zamanda padişahın etrafında bulunup ona muhafaza ederlerdi. Yeniçerilerin sayıları en fazla 150bin olmuştur.

Yeniçerilen Özellikleri

Yeniçerilen kendilerine özgü takım elbiseleri vardır. Mehter Marşları ile yürümüşler , kışlalarda yaşamışlardır. Ayrıca ateşli silah kullanan ilk birliklerdir.

Yeniçerilerin Gelirleri

Yeniçeri askerleri üç ayda bir dağııtlan ulufe maaşı alırlardı. Bunun yanı sıra yılda bir adet takım elbise ve padişah değişikliklerinde tahta çıkan padişahın dağıttı culüs bahşişi almışlardır.

Yeniçeri İsyanları

Buçuktepe İsyanı 1446 – 2.Murat küçük yaştaki oğlu 2.Mehmet’i tahta geçirmesine karşı çıkan Yeniçeriler isyan etmiştir. İsyanın sonucu olarak 2.Murat tekrar tahta getirilmiş ve yeniçerilere buçuk oranında zam yapılmıştır. İlk yeniçeri isyanıdır.

Yeniçeri İsyanı 1525 – Kanuni Sultan Süleyman Edirne’de avlanırken yeniçeriler İstanbul’da isyan çıkarmışlardır. Bu isyanla birlikte İstanbul’un büyük bir kısmını yağmalamışlardır. O sıralarda Mısırda Hain Ahmet Paşa isyan çıkarmış ve dönemin veziri azamı olan Pargalı İbrahim Paşa isyanı bastırmak için Mısır’a gitmiştir. Veziri azamın yokluğunu fırsat bilen muhalifler Yeniçeri Ağası olan Mustafa Ağa’yı isyana teşvik etmişlerdir. Veziri azamın yokluğunda isyan kısa sürede yayılmıştır.İsyan haberini alan Kanuni Sultan Süleyman İstanbul’a dönmüş ve bizzat kendisi yeniçeriler ile savaşmıştır. İsyanın sonucunda Mustafa Ağa ve onu isyana teşvik eden Reisülküttap idam ettirilmiştir.

Genç Osman İsyanı 1622 – Genç Osman Hotin Savaşı sonrası isteksiz savaşan yeniçerileri kaldırmak istemiştir. Bu durumdan rahatsız olan yeniçeriler isyan başlatmış ve sonucunda Genç Osman’ı Yedi Kule Zindanları’nda öldürmüşlerdir.

Patrona Halil İsyanı 1730 – Osmanlı tarihinin en büyük ve en şiddetli isyanıdır. İsyanın başı olan Patrona Halil bir esnaftır. İsyan ekonomik nedenlerden dolayı çıkmıştır. Bozulan ekonomiden dolayı halk sıkıntılar çekmiştir ve yeniçeriler Patrona Halil’e destek vermiş isyan çıkmıştır. İsyanın sonucunda 3.Ahmet ; damadı İbrahim Paşa , Mehmet Paşa ve Mustafa Paşa’yı boğdurtmuştur. 1.Mahmut tahta geçmiş ve Lale Devri son bulmuştur.

Kabakçı Mustafa İsyanı 1808 – Kubakçı Mustafa’nın önderliğinde çıkan bu isyan , 3.Selim’in ıslahat hareketlerinden dolayı çıkmıştır. Yeniçeri isyanın sonucunda 3.Selim tahttan indirilmiş yerine IV.Mustafa geçirilmiştir. Nizam-ı Cedid ıslahatlarının sonu gelmiştir.

Aynı yıl gerçekleşen Ruscuk Ayanı Alemdar Mustafa Paşa IV.Mustafa’yı tahttan indirtmiş yerine II.Mahmut’u geçirtmiştir ve II.Mahmut sadrazam yapmıştır. Aynı dönemde yeniçeriler ayaklanma çıkarmış ve IV.Mustafa’yı tekrar tahta çıkarmak istemişlerdi. Bunun sonucunda II.Mahmut kardeşi IV.Mustafa’yı boğdurtmuştur.

Yeniçeriler

Yeniçeri Ocağı’nın Kaldırılması

Yeniçeri Ocağı’nı kaldırmak için plan yapan 2.Mahmut 1825 yılında Eşkinci Ocağı adında bir ocak kurdu. Bunun sonucunda yeniçeriler isyan başlattı. 2.Mahmut isyan sonucunda ulemayı yanına çağırarak halktan yeniçerilere karşı savaşmalarını söyledi Yeniçeri Ocağı top ateşine tutuldu ve binlerce yeniçeri askeri öldürüldü. Bir çok yeniçeri askeri ise hapsedildi. Kaldırılan Yeniçeri Ocağı yerine Asakir-i Mansure-i Muhammediye adlı bir ocak kuruldu.

Yeniçeri Ocağının kaldırılmasına ”Vakay-i Hayriye” denir.

KPSS Tarih testlerine buradan ulaşabilirsiniz.

İnstagram adresimize ulaşmak için buraya tıklayabilirsiniz.

One thought on “Yeniçeriler Kimdir ? Yeniçeri İsyanları – Yeniçeri Ocağı

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir